در علائم آزاردهنده بواسیر نقش اصلی را التهاب آن بازی میکند. با التهاب و پارگی رگها، در داخل یا اطراف مقعد تودههایی دردناک ایجاد میشوند که با درد و خونریزی همراه هستند. بنابراین درمان بواسیر، تنها با رفع التهاب بواسیر امکانپذیر است. اگر چه التهاب هموروئید در مراحل ابتدایی بیماری، اغلب با اقدامات ساده پزشکی قابل رفع است؛ اما اگر التهاب رفع نشود، خونریزی و درد تشدید میشود و عفونت حتمی است. با عدم درمان، خود را در معرض خطر سرایت عفونت به اندامهای حیاتی، خونریزی توقفناپذیر، عفونت خون، شقاق و آبسه مقعدی، یبوست شدید و مرگ قرار میدهید. در این مقاله کنار شما هستیم تا این اتفاقات رخ ندهند. با تشخیص و درمان فوری، میتعوانید درد و علائم بواسیر را کاملاً از بین ببرید. اما علاوه بر مراجعه فوری به مرکز لیزر بواسیر، چه اقداماتی در درمان التهاب هموروئید موثر هستند؟ این مقاله را بخوانید تا متوجه شوید.
فهرست مطالب
فرق بین هموروئید بدون التهاب و ملتهب
زمانی که مراجعهکنندگان بهدلیل ابتلا به بواسیر به ما مراجعه میکنند، یکی از اولین سوالاتی که پزشک از آنها میپرسد، وجود یا عدم وجود التهاب و در صورت وجود، شدت التهاب است. شدت التهاب میتواند تغییراتی اساسی در روند درمان ایجاد کند. اما آیا بواسیری وجود دارد که بدون التهاب باشد؟ بله. هموروئید بدون التهاب به وضعیتی میگویند که رگهای خونی مقعد متورم هستند؛ اما علائم دردناک وجود ندارد. در صورتی که اگر خونریزی هم وجود داشته باشد، بیمار درد زیادی را احساس نمیکند. این در حالی است که اصلیترین و آزاردهندهترین علامت بواسیر با التهاب، درد شدید آن هنگام راه رفتن، هنگام دفع، هنگام نشستن و خلاصه در تمام مواقع روز است. در جدول زیر تفاوتهای بواسیر ملتهب و بواسیر بدون التهاب مشخص شده است.
تفاوتها |
بواسیر ملتهب |
بواسیر بدون التهاب |
علائم |
درد شدید، خارش شدید، خونریزی دردناک و تورم |
امکان خونریزی با احساس ناراحتی خفیف |
میزان درد |
درد مداوم و تحملناپذیر در تمام مواقع |
درد خفیف احتمالی در هنگام اجابت مزاج |
درمان |
درمانهای تخصصی و پزشکی مانند لیزر، جراحی |
درمانهای تاییدشده خانگی و داروهای موضعی |
علل ایجاد التهاب بواسیر
زمانی که از بیماری بواسیر حرف به میان میآید، به این معنا است که رگهای خونی در ناحیه مقعد دچار تورم شده است. این تورم میتواند با التهاب همراه باشد و میتواند فاقد التهاب باشد. متورم شدن رگهای خونی ناحیه مقعد، حتی اگر بدون درد باشد، بیمار را با مشکلات زیادی درگیر میکند. برای مثال، متورم شدن رگهای خونی اطراف مقعد، باعث میشود که دفع سختتر و دردناکتر از معمول باشد و فرد مجبور باشد فشار بیشتری به رگها وارد کند و زور بزند. این فشار تحمیلی به رگهای متورم، از اصلیترین دلایل ایجاد التهاب بواسیر است. البته که دلایل دیگری موجب به ملتهب شدن بواسیر میشود و همین دلایل باعث شدهاند که اغلب افرادی که مبتلا به بواسیر هستند، علاوه بر خونریزی، التهاب و درد را نیز تجربه کنند. در ادامه دلایل ملتهب شدن بواسیر را بیشتر توضیح میدهیم.
یبوست و فشار زیاد حین دفع
یبوست یکی از همراهان همیشگی بواسیر است. اگر بیمار بهدلیل متورم شدن رگهای خونی مقعد، به یبوست نیز دچار شود، احتمال اینکه بواسیر با درد مزمن و التهاب شدید همراه شود، بسیار زیاد است. بهطور کلی بیماران مبتلا به بواسیر داخلی یا خارجی، ملتهب یا بدون التهاب، اوج آزار و اذیتهای این بیماری را هنگام دفع احساس میکنند. بنابراین بیماران باید رژیم غذایی خود را بهگونهای طراحی کنند که نیاز کمتری به دفع داشته باشند و هنگام دفع حوصله و دقت بهخرج دهند و فشار بیش از حد به دریچه مقعد خودداری کنند. علاوه بر این، پس از مراجعه به پزشک، او حتماً داروهای ملین و نرمکننده مدفوع تجویز میکنند تا دفع راحتتر شود و با درد و فشار کمتری همراه باشد.
لخته شدن خون
لخته شدن خون، در کنار متورم شدن رگهای خونی، میتواند خطر التهاب و درد مزمن بواسیر را دوچندان کند. با تحت فشار بودن عروق خونی در مقعد، احتمال آسیبدیدگی عروق افزایش پیدا میکند و منجر به تجمع خون میشود. با تشکیل لختههای خونی، التهاب و درد بواسیر ناگزیر است و اصطلاحاً به این وضعیت هموروئید ترومبوزه میگویند. همانطور که گفته شد، با تجمع خون، بافتهای اطراف مقعد تحریک میشوند و التهاب ایجاد میشود که با درد شدید مقعدی همراه است. علاوه بر این، در صورت پارگی عروق خونی ناشی از فشار، خونریزی رخ میدهد و منجر به تشدید التهاب و درد میشود.
آبسه مقعدی
ابتلا به بواسیر، شرایط را برای انسداد غدد مقعدی و در نهایت ابتلا به آبسه مقعدی مهیا میسازد. با آبسه مقعدی و تجمع چرک در مقعد، که ناشی از انسداد غددی بوده است، درد شدید، تورم، قرمزی و گاهاً تب با بواسیر همراه خواهد شد. زمانی که بیمار همزمان به بواسیر و آبسه مقعدی مبتلا است، میتواند با درمان یکی از آنها، علائم دیگری را کاهش دهد. برای مثال، اگر دلیل التهاب بواسیر شما آبسه مقعدی باشد، با درمان آبسه مقعدی، میتوانید درد و التهاب بواسیر را کاهش دهید. اما آبسه مقعدی چهطور باعث ایجاد و تشدید التهاب و درد بواسیر میشود؟
انسداد غدد مقعدی، فشار زیادی را به مقعد تحمیل میکند. بنابراین اگر به بواسیر بدون التهاب مبتلا هستید، با دچار شدن به آبسه مقعدی که احتمال آن هم کم نیست، بیشک به بواسیر ملتهب و دردناک مبتلا خواهید شد. همچنین در اغلب مواقع، ابتلا به آبسه، منجر به عفونی شدن آن میشود. عفونت نیز افزایش التهاب در بافتهای اطراف مقعد را بههمراه دارد. این التهاب ناشی از عفونت آبسه مقعدی، میتواند به بافتهای آسیبدیده اطراف مقعد، سرایت کند و درد و ناراحتی بواسیر را چندین برابر کند. علاوه بر این، درد ناشی از آبسه، میتواند حرکات روده را تحت تاثیر قرار دهد و بیمار را به یبوست مبتلا کند که خود یکی از دلایل اصلی ملتهب شدن بواسیر است.
فیستول مقعدی
فیستول مقعدی، مرحله بعد از ابتلا به آبسه مقعدی است؛ اما چندان به آن شباهت ندارد و میتوان وضعیت ابتلا به بواسیر ملتهب را بسیار پیچیدهتر کند. در صورتی که برای درمان آبسه مقعدی اقدام نشود، آبسه تخلیه میشود و یک تونل چرکی تشکیل میشود که عفونت را به سطح پوست میرساند. به این تونل رابط، فیستول میگویند که بهعنوان یک مجرای غیرطبیعی عمل میکند و عفونت و چرک را مقعد خارج میکند و منجر به التهاب شدید بواسیر در بافتهای مقعد میشود. فیستول باعث تخریب بافتهای اطراف مقعد میشود و شرایط را برای ایجاد آبسههای بیشتر فراهم میکند. این امر نه تنها التهاب را افزایش میدهد، بلکه میتواند منجر به خونریزی شدید شود که تنها راه درمان آن جراحی است.
فیشر یا شقاق مقعدی
فیشر یا شقاق مقعدی، به وضعیتی اطلاق میشود که در اثر بواسیر، در دیواره مقعد زخم یا ترک ایجاد شود. این زخمها بهدلیل فشار زیاد به دیواره مقعد تشکیل میشود و میتواند ناشی از یبوست و فشار زیاد به مقعد باشد. افرادی که به شقاق مقعدی مبتلا باشند، درد زیادی هنگام دفع احساس میکنند و به همین دلیل امکان دارد از دفع خود را باز دارند و در نهایت به یبوست مبتلا شوند. علاوه بر این، اگر سریعاً برای درمان فیشر اقدام نکنید، راه را برای ایجاد التهاب و عفونت شدید باز خواهید گذاشت. همچنین شقاق مقعدی میتواند باعث شود که خونرسانی به مقعد دچار اختلال شود و در نهایت علائم بواسیر همچون درد، خونریزی و التهاب تشدید شوند.
نشستن طولانیمدت
علاوه بر دفع، نشستن نیز میتواند فشار زیادی به رگهای خونی مقعد وارد کند. به همین دلیل پزشکان به مبتلایان به بواسیر، در کنار داروهای تجویزی، استراحت و دراز کشیدن را توصیه میکنند. بسیاری از بیمارانی که به بواسیر بدون التهاب مبتلا هستند، بر خلاف مبتلایان به بواسیر ملتهب، درد زیادی را در مقعد تجربه نمیکنند. به همین دلیل فکر میکنند که میتوانند مدت زیادی را بنشینند و مشکلی ایجاد نشود؛ اما نشستن طولانیمدت میتواند فشار زیادی به مقعد وارد کند و به درد و خونریزی مزمن منجر شود.
یکی از توصیههای ما برای رفع درد شدید هنگام نشستن، استفاده از بالشتکهای دوناتی زیر باسن است. این مرکز این بالشتکها سوراخ است و هنگام نشستن روی آنها فشار کمتری به رگهای مقعد وارد میشود. بهطور کلی، اگر چه به بواسیر داخلی یا خارجی مبتلا هستید و درد زیاد یا خفیفی را احساس میکنید، باید از نشستن طولانیمدت خودداری کنید و بیشتر در حالتی قرار داشته باشید که مقعد تحت فشار نباشد. علاوه بر این، بدیهی است که نباید از لباسهای زیر تنگ استفاده کنید.
چاقی و اضافه وزن
اضافه وزن و عدم تحرک، با بواسیر همراه میشوند و به بیمار درد و التهاب شدیدتری را تحمیل میکنند. چاقی فشار مضاعف به مقعد وارد میکند و منجر به افزایش احتمال ابتلا به بواسیر میشود. حالا اگر یک فرد مبتلا به چاقی، به بواسیر دچار شود، درد و التهاب بیشتری را تجربه خواهد کرد. ما در کلینیک شاهد هستیم که تقریباً تمام افرادی که اضافه وزن دارند و به بواسیر مبتلا میشوند، بیشتر از سایر افراد درد و التهاب بواسیر را تجربه میکنند.
رژیم غذایی ناسالم و فاقد مواد مغذی
اگر مواد مغذی مورد نیاز بدن شما تامین نشود، احتمال ابتلا به بواسیر افزایش مییابد و در صورت ابتلا نیز، نوع دردناک و ملتهب آن را تجربه خواهید کرد. برای مثال، فیبر که باید بهمقدار کافی در بدن شما وجود داشته باشد، باعث نرم شدن مدفوع میشود و از خطر ابتلا به یبوست پیشگیری میکند. اگر بدن شما فیبر کافی نداشته باشد، هنگام دفع درد و ناراحتی بیشتری را تجربه میکنید و در نهایت به یبوست، آبسه مقعدی، شقاق و خونریزی شدید مبتلا خواهید شد. بنابراین چه در زمان ابتلا به بواسیر چه در زمان عادی، حتماً همراه با پروتئین، کلسیم، انواع ویتامینها و … فیبر کافی مصرف کنید تا خطر التهاب شدید بواسیر کاهش پیدا کند.
تغییرات هورمونی
با تغییرات ناگهانی هورمونها و کاهش یا افزایش آنها، خطر ملتهب و دردناک شدن بواسیر وجود دارد. برای مثال، زنان در دوران قاعدگی افزایش سطح پروژسترون را تجربه میکنند که میتواند منجر به مختل شدن عملکرد دستگاه گوارش و در نتیجه یبوست، نفخ و اسهال شود. همه اینها مستقیماً مقعد را تحت فشار مضاعف قرار میدهند و منجر به درد و التهاب شدید بواسیر میشوند. همچنین تغییرات هورمونی میتوانند به افزایش خونرسانی منجر شوند و همین امر میتواند تورم رگهای خونی مقعد را در زمان ابتلا به بواسیر، تحریک کند و منجر به درد و التهاب بواسیر شود.
درمانهای دارویی برای التهاب بواسیر
داروهای گوناگونی برای درمان التهاب هموروئید وجود دارند که حتماً باید تحت نظر پزشک مصرف شوند. در اغلب مواقع، در صورت اقدام برای درمان فوری التهاب بواسیر، میتوان علائم آن را با آنتیبیوتیکها و داروهای ضدالتهاب کاهش داد. در ادامه برخی از متداولترین داروهای درمان التهاب بواسیر را معرفی میکنیم که اغلب پزشکها برای درمان قطعیتر آنها را تجویز میکنند:
ایبوپروفن: در زمانی که بیمار درد شدیدی را تجربه میکند، پزشک ایبوپروفن تجویز میکند که یک داروی ضدالتهاب غیراستروئیدی است و مصرف آن منجر به تسکین درد و التهاب میشود.
ناپروکسن: ناپروکسن نیز یک داروی ضدالتهاب غیراستروئیدی است که به کاهش التهاب بواسیر کمک میکند.
لیدوکائین: برای کاهش و تسکین درد و سوزش بواسیر که ناشی از التهاب آن است، پزشکان قرص یا پماد لیدوکائین را تجویز میکنند که میتواند تاثیر فوری در تسکین درد داشته باشد.
هیدروکورتیزون: هیدروکورتیزون بهصورت خوراکی و موضعی نیز میتواند در تسکین علائم و التهاب بواسیر موثر باشد. علاوه بر این، اگر همراه با التهاب سوزش و خارش مزمن را تجربه میکنید، هیدروکورتیزون نسبت به سایر گزینهها داروی مناسبتری است. البته که حتماً باید با تجویز پزشک مصرف شود.
پماد آنتیهموروئید: پمادهای آنتیهموروئید حاوی مواد ضدالتهاب، بیحسکننده و مواد قابض هستند که با منقبض کردن رگهای خونی، منجر به کاهش خونریزی، درد و التهاب میشوند.
قرص دافلون: داروی دافلون بر پایه فلاونوئیدها طراحی شده است و میتواند منجر به بهبود گردش خون در عروق هموروئیدی شود که به کاهش التهاب کمک میکند.
قرص روهمورین: برای متوقف کردن گردش خون در عروق هموروئیدی و در نهایت رفع آنها و تسکین درد و التهاب، پزشکان در برخی مواقع صلاح به تجویز قرص روهمورین میبینند
مکملهای فیبر: مکملهای فیبر میتوانند دفع را تسهیل کنند و منجر به کاهش فشار به عروق هموروئیدی شوند.
جراحی التهاب هموروئید در زمان عدم درمان فوری التهاب بواسیر
وقتی برای درمان فوری التهاب هموروئید اقدام نمیکنید، با پیشرفت بیماری، درمانهای دارویی و کمتهاجمی دیگر کارساز نخواهند بود و تنها راه چاره برای کاهش التهاب، درد و خونریزی، جراحی است. عمل جراحی بواسیر معمولاً شامل اقداماتی است که موجب به حذف بافتهای متورم میشوند. این عملها میتوانند با روشهای گوناگونی انجام شوند؛ از هموروئیدکتومی گرفته تا لیزردرمانی. در این روشها اغلب با حذف کامل بواسیر میتوان علائم دردناک این بیماری تسکین داد. در جدول زیر مزایا و معایب انواع عملهای تهاجمی و غیرتهاجمی مشخص شده است.
نوع عمل |
مزایا | معایب |
جراحی سنتی (هموروئیدکتومی) |
تسکین کامل درد
موثر در درمان التهاب شدید |
عوارض دردناک بعد از عمل نیاز به بستری زمان بهبودی طولانی |
لیزر |
بهبودی سریعتر
کاهش خونریزی و عفونت بدون نیاز به بستری |
برای تمام بیماران مناسب نیست |
اسکلروتراپی (تزریق) |
سرپایی و بدون بیهوشی
درد و خونریزی کمتر حین عمل هزینه کمتر |
احتمال عود مجدد کبودی و تورم بعد از عمل |
جراحی با استاپلر (هموروئیدوپکسی) |
درد کمتر نسبت به هموروئیدکتومی
بدون بستری بهبودی سریع |
عوارض احتمالی عفونت و خونریزی |
رابربند (کش پلاستیکی) | کمتهاجمی و سریع
بدون بیهوشی |
احتمال خونریزی خفیف احتمال درد طولانیمدت بعد از عمل |
درمان خانگی التهاب هموروئید
بعد از مشاهده علائم هموروئید، اولین کاری که باید بکنید، مراجعه به پزشک است؛ اما گاهی علائم این بیماری بسیار خفیف هستند و شما میتوانید قبل از مراجعه به پزشک، با روشهای مطمئن درد را تا حدی کاهش دهید. همچنین این روشها میتوانند بعد از مراجعه به پزشک و با مصرف داروهای تجویزی، به تسکین بهتر درد و التهاب کمک کنند و بهعنوان روش مکمل موثر باشند. در ادامه با برخی از روشهای درمان خانگی التهاب خفیف بواسیر آشنا میشویم:
- آب گرم (حمام سیتز): با نشستن در آب گرم بهمدت 15 تا 20 دقیقه میتوانید به تسکین درد و التهاب کمک کنید. همچنین با تایید پزشک میتوانید در آب گرم از مواد افزودنی مانند نمک اسپوم، سرکه سیب و عصارههای گیاهی استفاده کنید.
- کمپرس سرد: با قرار دادن کمپرس سرد بر روی ناحیه ملتهب، ورم و التهاب تا حدی تسکین پیدا میکند. بهیاد داشته باشید که این روش برای درمان التهاب بواسیر کافی نیست.
- مصرف ویتامین E: مصرف مواد غذایی حاوی ویتامین E و مکملهای کپسولی، بهدلیل خواص آنتیاکسیدانی و ترمیمی، میتواند برای رفع التهاب و پیشگیری از عفونت موثر باشند.
- داروهای طبیعی ضدالتهاب: روغن زیتون، عسل، زردچوبه، روغن نارگیل، شاه بلوط اسبی، فندق و … با خاصیت ضدعفونی، ضدالتهاب و آبرسان برای تسکین التهاب موثر هستند.
- طراحی یک رژیم غذایی مقوی و غنی: در رژیم غذایی خود خوراکیهای حاوی فیبر قرار دهید. مایعات کافی مصرف کنید و از مصرف مواد غذایی مضر و پرچرب خودداری کنید.
عواقب عدم درمان التهاب هموروئید
نمیتوان مشخص کرد که عواقب عدم درمان التهاب بواسیر خطرناکتر و ناگوارتر است، یا عواقب درمان خودسرانه. کافی است بدانید که در هر دو صورت احتمال مرگ وجود دارد! زمانی که بواسیر ملتهب میشود، به فرد درد شدیدی تحمیل میشود که تحمل کردن آن راحت نیست. حالا اگر با وجود این درد، از درمان فوری غافل شوید و انتظار داشته باشید که با چند نوع مسکن میتوانید دردها را تسکین دهید، نه تنها درد رفع نمیشود، بلکه در معرض خونریزی و عفونت شدید هم قرار میگیرید. در ادامه مینویسیم که چه خطرات دیگری در صورت عدم درمان التهاب هموروئید شما را تهدید میکند:
- آبسه مقعدی: عفونت ناشی از بواسیر، میتواند موجب به انسداد غدد مقعدی شود. انسداد غدد مقعدی نیز به آبسه مقعدی منجر میشود که خطر گسترش عفونت تا اندامهای حیاتی، درد شدید، تب و علائم عمومی و تبدیل به فیستول مقعدی را افزایش میدهد
- کمخونی: بواسیر داخلی و خارجی، هر دو در صورت عدم درمان التهاب میتوانند منجر به خونریزی شدید و توقفناپذیر شوند. این امر باعث میشود که بدن خون زیادی را از دست دهد
- شقاق مقعدی: بواسیر با التهاب شدید بافت مقعدی را تحریک میکند و تحت فشار قرار میدهد و همین امر میتواند به شقاق مقعدی منجر شود و خطرات سرایت عفونت در سراسر بدن، تنگی مقعد، بیاختیاری مدفوع و … را افزایش میدهد
- یبوست: درد و التهاب بواسیر، منجر میشود که فرد خود را از دفع بازدارد و نتواند بهراحتی دفع کند. تشدید شدن این وضعیت، باعث میشود که به احتمال زیاد به یبوست مبتلا شوید. بواسیر و یبوست، در یک رابطه دو طرفه، میتوانند شدیداً یکدیگر را تشدید کنند
- پرولاپس هموروئید: به وضعیتی که رگهای خونی در ناحیه مقعد متورم و ملتهب میشود، احتمال بیرون زدن تودههای بواسیر از دهانه مقعد وجود دارد. این وضعیت منجر به آسیبدیدگی سیاهرگها و ضعیف شدن بافتهای اطراف مقعد میشود و با درد و خونریزی شدید همراه است
- مشکلات روانی: درد و خونریزی شدید در یک طرف و عدم توانایی برای دفع در طرفی دیگر. تمام این مشکلات میتوانند فرد را تا ابتلا به مشکلات روانی پیش ببرند.
- مرگ: متاسفانه موارد زیادی از مرگ در اثر التهاب و خونریزی شدید بواسیر وجود دارد. بسیاری از افراد بهدلیل عدم درمان بهموقع و درمان خودسرانه، به خونریزی توقفناپذیر بواسیر دچار شدند و فوت شدند. همچنین برخی از افراد بهدلیل سرایت عفونت بواسیر به اندامهای حیاتی و خون، جان خود را از دست دادهاند.
سخن پایانی
التهاب بواسیر اصلیترین دلیل دردناک بودن بواسیر است. بنابراین تسکین درد فقط با رفع التهاب هموروئید ممکن است. اما چهطور میتوان این کار کرد؟ آیا امکان دارد کسی به بواسیر بدون التهاب مبتلا شود؟ برخی از افرادی که به بواسیر داخلی یا خارجی مبتلا شدهاند، درد زیادی را جز در زمان دفع احساس نمیکنند. البته، این بدین معنا نیست که این افراد میتوانند از درمان بهموقع غافل باشند؛ اتفاقاً بواسیرهای بدون التهاب نیز میتوانند در صورت تحت فشار بودن رگهای خونی ملتهب شوند و درد زیادی را به فرد تحمیل کنند. شاید در ابتدا تنها درد باشد، اما در صورت عدم درمان خونریزی و عفونت تشدید میشوند و همین دو مورد باعث میشوند که این بیماری به یکی از بیماریهای کشنده تبدیل شود. این در حالی است میتوان بواسیر را در مراحل ابتدایی بیماری، با مراجعه به پزشک و مصرف داروهای ضدالتهاب و ضدردرد درمان کرد.
ما در کلینیک هموروئید دکتر کولو، به پیشرفتهترین تجهیزات پزشکی و باتجربهترین پزشکان مجهز هستیم. شما میتوانید با برقراری ارتباط با ما و رزرو نوبت ویزیت با پزشکان، گامی حیاتی برای درمان التهاب هموروئید و خلاص شدن از دردهای آزاردهنده بردارید.